Iðnsveinafélag Skagafjarðar 

Fyrsta stéttarfélag sinnar gerðar á Íslandi¹

Höfundur: Birgir Dýrfjörð, rafvirki

Ástæða samantektar minnar um Iðnsveinafélag  Skagafjarðar er sú, að í vefmiðlum og einnig á prenti eru birtar mjög ófullnægjandi frásagnir um stofnun félagsins. Þar sem málið er mér afar skylt ákvað ég að gera þessa samantekt um aðdraganda og stofnun Iðnsveinafélags Skagafjarðar, fyrsta stéttarfélag sinnar gerðar á Íslandi.

Tildrög

Tildrög að stofnun Iðnsveinafélags Skagafjarðar voru þau, að á Sauðárkróki var starfandi Iðnaðarmannafélag Sauðárkróks. Félagsmenn voru iðnmeistarar og iðnsveinar.  Nokkur hópur iðnaðarmanna í bænum var ekki í Iðnaðarmannafélaginu. Félagið hafði engin afskipti af launum eða kjörum félagsmanna. Það starfaði sem fræðslu og menningarfélag. Á þeim tíma sem hér um ræðir var formaður þess Adolf Björnsson, rafveitustjóri. Adolf var mikill frumkvöðull og málafylgjumaður og vel metinn í sínu embætti. 

Haustið 1963 (muni ég rétt) boðaði Adolf til fundar í Iðnaðarmannafélaginu. Fundarefnið var að kynna hugmyndir Hannesar Jónssonar félagsfræðings, um nýtt fyrirkomulag á starfsháttum félagsins, og sambærilegra félaga, sem voru víða. Félagsfræðingur var óþekkt nafn á Sauðárkróki. Á fundinum var hann sagður félaga-fræðingur.

Kjaradómur – Verkföll bönnuð

Fundurinn var í stóra salnum í Bifröst og afar vel sóttur. Adolf formaður hafði framsögu um fundarefnið. Hann skýrði nýjar og framandi hugmyndir félagsfræðingsins um breytta samsetningu og tilgang Iðnaðarmannafélagsins. Breytingarnar voru, að launasamningar milli iðnsveina og meistara væru þeirra á milli.

Í þeim tilgangi yrði lögum félagsins breytt á þann veg að það starfaði í deildum.
Meistarar yrðu í sérdeild og iðnsveinar í annari. Sveinahópnum yrði svo skipað í fagdeildir. Trésmiðadeild, rafvirkjadeild, járnsmiðadeild, undir hana féllu málmiðnaðarmenn og bifvélavirkjar.

Hver þessara deilda átti að kjósa sér eigin stjórn. Þær deildarstjórnir áttu að semja um kaup og kjör við viðkomandi meistara. Næðust ekki samningar þá átti að skipa þriggja manna dómnefnd. Hún var þannig samansett, að tilheyrandi sveinadeild skipaði einn fulltrúa, meistarar skipuðu einn fulltrúa,og oddamaður og formaður þessa kjaradóms skyldi vera Sýslumaður Skagafjarðar. Öllum var svo skylt að hlýta niðurstöðum kjaradómsins. Verkföll voru þar með bönnuð.

Eftir kynningu Adolfs kom í ljós að eitthvað höfðu þessar tillögur lekið út, því margir tóku til máls sem þurftu einskis að spyrja. Þeir virtust þekkja málið. Þeir lýstu ánægju með þessar nýju hugmyndir. Þær sköpuðu frið og losuðu fólk við illvígar deilur og verkföll. Þegar leið á fundinn virtist það sjónarmið orðið almennt viðhorf fundarmanna.

Ég bað um orðið frekar seint á fundinum. Ég man vel að ég byrjaði ræðu mína þannig; að þó ég eins og aðrir fundarmenn viti vel, að Jóhann Salberg, sýslumaðurinn okkar sé maður friðar og sátta þá gengur samt ekki að fela honum að ákvarða hvað við fáum í laun fyrir vinnu okkar.

Líklega var ég of seinn með þessa ræðu. Ég held að fundarmenn hafi verið farnir að horfa til þeirrar frægðar, að verða fyrstir að kynna fyrirkomulag sem gæti frelsað þjóðina frá illvígum verkföllum og sífelldum deilum. Ég var sagður neikvæður og ræðu minni var illa tekið. Þessum fundi lauk svo án niðurstöðu, enda var honum aðeins ætlað að vera kynningarfundur.

Þessi hugmynd að losa þjóðina við verkföll, eins og málið var túlkað, var eðlilega mikið rædd í kaffitímum á vinnustöðum, og víðar í bænum. Enda til mikils að vinna. Losna við verkföll.

Eftir á að hyggja þá var hugmynd Hannesar Jónssonar, félagsfræðings, mjög áþekk þeirri aðferðarfræði, sem í dag er kölluð SALEK.² Hannes var bara hálfri öld of snemma á ferðinni. Sú fjölþætta vitneskja sem SALEK byggir á, var reyndar ekki tiltæk á tímum blýanta og blaða.

Lögunum breytt

Fundur var svo haldinn 1964 til að breyta lögum félagsins í þá veru, að það yrði deildarskipt og hefði með laun og kjör félagsmanna að gera, þá mætti ég mjög vel undirbúinn. Hér má taka fram að ég var alla tíð eini maðurinn, sem talaði gegn þeim lagabreytingum.

Ég hafði fengið lánað lagasafn hjá Halldóri Jónssyni, síðar sýslumanni. Upp úr því safni las ég úr kafla um stéttarfélög og vinnudeilur. (Þáverandi vinnulöggjöf). Samkvæmt henni var ótvírætt, að fyrirhugaðar breytingar stæðust ekki íslensk lög. En allt kom fyrir ekki.

Góður kunningi minn, einn af mörgum, sem talaði gegn mér, afgreiddi ræðu mína snyrtilega. Efnislega hélt hann eftirfarandi ræðu.

Birgir Dýrfjörð er áreiðanlega vel greindur maður sem telur sig hafa meira vit á lögum félaga en hámenntaður félagafræðingur. Eigum við frekar að treysta honum en manni sem er sérmenntaður um félög og lög þeirra. Ég spyr bara menn á fundinum hvorum viljum við heldur trúa í þessu máli, rafvirkja eða háskólamenntuðum félagafræðingi.

Ég trúi því, að rafvirki viti ekki meira um lög félaga en sprenglærður félagafræðingur.

Eftir þessa einlægu trúarjátningu á orður og titla datt engum í hug, að taka frekar mark á rafvirkja en félagafræðingi. Lagabreytingarnar voru samþykktar með öllum greiddum atkvæðum gegn einu atkvæði, mínu.

Stund milli stríða

Allt var nú með spekt. Árið 1964 hafði Iðnaðarmannafélagið stofnað sínar deildir. Allt gerðist það hnökralaust að ég best veit. Rafvirkjadeildin hélt sinn stofnfund í Græna salnum í Bifröst. Trésmiðadeild var stofnuð, og var hún lang stærst. Ég veit ekki um málmiðnaðardeild, efalítið hefur hún einnig verið stofnuð. Deilur hjöðnuðu, og samskipti manna urðu hófstillt, og lítið var um ertingar og áleitni.

Á þessum tíma réðst Kaupfélag Skagfirðinga í að reisa öflugt verslunarhús við Aðalgötu. Það var stækkun við byggingavöruverslun þeirra, þar sem nú er Kaffi Krókur. Það var nokkur eftivænting í bænum viðkomandi þessari verslun. Hún átti að hafa á boðstólum allt byggingarefni sem til þarf fyrir fullbúið hús og íbúðir með öllum heimilistækjum. Að auki var fjölbreytt úrval af allskonar rafmagnsverkfærum og gjafavöru.

Ég og Ellindur (þýðir Erlendur) Hansen höfðum lagt raflagnir í húsið og vorum komnir á lokametrana með að klára verkið. Einn viðamikill verkþáttur var þó eftir. Hann var lýsingin í búðinni. Lýsingin var fengin með miklum fjölda af stórum og þungum flúrlömpum.

Verkbann – Boycott³

Áður en kom að því, að setja upp lýsinguna í búðina fékk Sveinn Guðmundsson, kaupfélagsstjóri tilkynningu um, að Iðnaðarmannafélag Sauðárkróks hefði gert samþykkt um, að vinna ekki með öðrum iðnaðarmönnum en þeim, sem væru félagsmenn í Iðnaðarmannafélgi Sauðárkróks. Gildisdagur þessarar samþykktar var tilgreindur. (Árið var 1964). Þó þess sé ekki getið átti samþykktin líklega aðeins við menn með búsetu á Sauðárkróki.

Okkur brá illilega þegar Sveinn sagði okkur af þessu verkbanni. Ég hringdi í Óskar Hallgrímsson formann FÍR, (Félag íslenkra rafvirkja), að spyrja hvort hann gæti ráðlagt okkur eitthvað í málinu. Þetta er Boycott sagði Óskar, og brýtur í bága við lög. Hvorki ég né Erlendur vorum félagar í FÍR og því ætti það félag ekki sjálfkrafa aðild að svona máli.

Símtalið endaði þó þannig, að Óskar spurði hvort Ingimar Hólm, rafvirki væri ekki starfandi á Sauðárkróki, Hann væri félagsmaður í FÍR. Ég játti því. Ef þú getur fengið hann til að vinna með ykkur, þegar Iðnaðarmannafélagar ganga út. Þá er það orðið að máli, sem mér ber skylda að skipta mér að, og það mun ég gera Birgir með fullri hörku. Þetta er allt algjör helvítis della og lögleysa.

Bara klúbbur – Ekki stéttarfélag

Ég fór því í liðsbón til Ingimars, skýrði málið og bað hann að hjálpa okkur. Það þurfti ekkert að ganga eftir Ingimari Hólm. Hann sagði efnislega; Iðnaðarmannafélagið er bara klúbbur, ekki stéttarfélag, það hefur ekkert með laun eða réttindi manna að gera. Ég skal mæta með ykkur. Mikið leið mér vel eftir svar Ingimars. Hann var eins og leynivopn.

Blásið í glæðurnar

Ekki man ég hvað langur tími var liðinn frá verkbanni Iðnaðarmannafélagsins þegar Hjalti Guðmundsson, trésmiður (Hjalti Fríðu) hafði samband við mig. Hjalti sagði mér að stjórnarmaður í trésmíðadeild Iðnaðarmannafélagsins hefði sagt honum að búið væri að semja við meistarana og KS um kaup og kjör. Það á bara eftir að vélrita samningana og bera þá upp á fundi og skrifa svo undir.

Eftir það verðum við lausir við ykkur þessa lausagöngumenn, sagði trésmiðurinn. Hann var drjúgur með sig og það hlakkaði augljóslega í honum yfir því sem okkar beið, sagði Hjalti.

Þessi tíðindi frá Hjalta voru vond. Ein af þeim skýringum sem kom upp eftir að verkbannið rann út í sandinn var sú, að það vantaði samning við KS með gagnkæmisákvæði. Það er ákvæði í samningi um, að vinnuveitendur ráði ekki til starfa aðra en þá, sem væru aðilar að stéttarfélagi.  Gagnkvæmið lá svo í því, að félagsmenn stéttarfélaga réðu sig ekki til starfa hjá öðrum en þeim, sem væru aðilar að samtökum vinnuveitenda.

Eftir að verkbannið mistókst trúðum við að allt yrði gert sem hægt væri til að þvinga okkur undir samþykktir Iðnaðarmannafélags Sauðárkróks. Við óttuðumst hvaða ákvæði gætu verið í samningi Trésmiðadeildar við Meistarana og KS. (Síðar kom í ljós að gagnkvæmisákvæðið var þar.)

Frelsandi hugmynd um nýjar lausnir

Við urðum sammála um, að vænlegasta leiðin til að sleppa úr yfirvofandi klemmu Trésmiðadeildar Iðnaðarmannafélgsins, var sú að taka frumkvæðið – að verða fyrri til.

Ég fór því heim til mín og tók til að semja lög fyrir Iðnsveinafélag Skagafjarðar. Helsta haldreipi þeirra laga voru lög nr. 80/1938. (Vinnulöggjöfin).

Í 1.gr. Þeirra laga stendur, “Rétt eiga menn á að stofna stéttarfélag í þeim tilgangi að vinna sameiginlega að hagsmunamálum sínum.“

Í 5.gr. Þeirra laga segir. “Stéttarfélag er lögformlegur aðili um kaup og kjör aðila sinna.“

Þessar lagagreinar voru kjölfestan við stofnun og fyrstu athafnir Iðnsveinafélags Skagafjarðar. Lögin sem ég bjó til voru að öðru leyti eins og önnur hefðbundin félagalög. Fjölluðu um stjórnarembætti, stjórnir og aðalfundi. Allt samkvæmt alþekktu ritúali um félög.

(Frásagnir um að Jón Snorri Þorleifsson ⁴ hafi samið lög Iðnsveinafélagsins eru misskilningur.) Jón Snorri kom að málum okkar á Sauðárkróki, eftir stofnun Iðnsveinafélagsins – ekki fyrir hana.

Stofnfundur Iðnsveinafélags Skagafjarðar

Eftir að hafa samið lög fyrir iðnsveinafélag. Boðaði ég til fundar á heimili mínu við Knarrarstíg 4 Sauðárkróki. Ég boðaði sex menn til fundarins og allir mættu. Ásamt mér vorum við því sjö.

• Birgir Dýrfjörð, rafvirki.
• Erlendur Hanssen, rafvirki.
• Haraldur Friðriksson, rennismiður. (Frissa Júl.)
• Hjalti Guðmundsson, trésmiður. (Hjalti Fríðu)
• Ingimar Hólm Ellertsson, rafvirki.
• Jón Friðriksson, trésmiður. (Frissa Júl.)
• Þór Þorvaldsson, trésmiður.

Þessir sjö menn hófu og stofnuðu Iðnsveinafélag Skagafjarðar.

Á fundinum voru kynntar fyrirliggjandi tillögur Birgis Dýrfjörð um lög félagsins.Þær lagatillögur voru samþykktar einum rómi sem lög félagsins.Síðan var gengið til dagskrár samkvæmt þeim lögum. Fyrst var kosin þriggja manna stjórn.

• Birgir Dýrfjörð, formaður.
• Meðstjórnendur.
• Hjalti Guðmundsson.
• Erlendur Hansen.

Eftir samræður á fundinum var samkomulag um að fresta öðrum aðalfundarstörfum, í þeim tilgangi að gefa fleirum kost á að koma í félagið, og þá sem stofnfélagar. Samkvæmt þeirri samþykkt komu síðar fjórir nýir stofnfélagar inn í félagið.

• Bragi Sigurðsson, vélsmiður.
• Jón Dagsson, múrari.
• Valur Ingólfsson, húsasmiður.
• Þorbergur Jósefsson, húsasmiður.

Hér ber að taka fram, að enginn þessara manna hafði verið boðaður á stofnfundinn. Samþykkt var að fela formanni að tilkynna viðeigandi vinnuveitendum um stofnun lögformlegs stéttarfélags iðnsveina í Skagafirði, og óska eftir samningum við þá um kaup og kjör félagsmanna.

     Þegar hér var komið var stofnfundi frestað.

Fyrsta verkefnið

Eins og fram hefur komið var mér falið sem formanni að tilkynna um stofnun „lögformlegs stéttarfélags“ og óska eftir formlegum samningum. Ég var svo heppinn að eiga ritvél. Ég samdi því bréf til kaupfélags Skagfirðinga og tilkynnti um félagið, og óskaði eftir samningi.

Hríðarhraglandi og fyrsti kjarasamningur

Skrifstofur KS opnuðu klukkan 9. Við Erlendur Hansen biðum á tröppunum á norðurstafni Gránu þegar Helgi Rafn, fulltrúi kaupfélagsstjóra mætti til að opna. Þá var norðan hríðarhraglandi og lítil birta. Hetturnar á úlpum okkar voru dregnar niður að augum og reimaðar upp undir nef. Helga brá nokkuð þegar hann snaraðist fyrir hornið og sá þessar torkennilegu mannsmyndir.

Ég sagði til okkar, og að við ættum erindi við hann eða Svein kaupfélagsstjóra. Þegar á skrifstofu Helga var komið afhenti ég honum bréf okkar með ósk um samningafund um kaup og kjör. Ég vakti sérstaklega athygli á 1. og 5.grein laga um Stéttarfélög og vinnudeilur. Samkvæmt þeim þyrfti ekki um að deila, að við ættum lögverndaðan rétt til samninga við KS.

Í framhaldi af þessu bréfi náði Iðnsveinafélagið samningi við KS. Hann varð þekktur af því, að í honum var ákvæði um 7% greiðslur í lífeyrissjóð iðnsveina. Það lagðist þá við laun, því sjóðurinn var ekki stofnaður. Jón Snorri *4 spurði mikið um hvernig við hefðum náð þessum 7% prósentum.

Í blaðinu Mjölni 17. des. 1965, er viðtal við Hjalta Guðmunds og Birgir Dýrfjörð. Þar er sagt frá fyrsta samningi okkar, og 19 – 24% launahækkun,- styttingu vinnuvikunnar, – ákvæði um kaffitíma, – greiðsum í sjúkrasjóð, sem var nýjung.

Til fróðleiks

Hér er rétt að skjóta inn í, að á sama tíma og stofnfundurinn var haldinn á heimili mínu, stóð yfir í Hótel Mælifelli fundur í trésmiðadeild Iðnaðarmannafélags Sauðárkróks. Þar var kynntur nýr samningur þeirra við KS og fleiri. Þeir samþykktu samninginn, og átti að undirrita hann á skrifstofu kaupfélagsstjóra kl. 11 næsta dag, tæpum 2 tímum eftir að við Erlendur afhentum bréfið til KS.

Þjóð veit þá þrír vita. Það voru fleiri en einn, og fleiri en tveir, sem sögðu mér af fundinum þegar skrifa átti undir samningana. Þeim frásögnum ber í meginatriðum alveg saman.

Þegar menn höfðu komið sér fyrir á skrifstofu kaupfélagsstjórans, opnað möppur sínar og tekið upp pappíra sína og plögg, þá tók kaupfélagsstjórinn til máls. Hann sagði: “Nú er komið babb í bátinn drengir. Hér komu menn í morgun og tilkynntu um lögformlegt stéttarfélag, og óskuðu samninga, sem þeir segja sig eiga rétt á samkvæmt lögum.”

Ég hringdi því í framkvæmdastjóra Vinnumálasambands Samvinnufélaganna. (Hann mun hafa heitið Kristján). Hann harðbannar mér að skrifa undir samninga við ykkur. Einhver spurði, getur stjórn KS ekki samþykkt? Kristján sagði, að samvinnufélögin hefðu veitt Vinnumálasambandinu fullt umboð til að semja fyrir þeirra hönd, „og ég harðbanna þér að skrifa undir þessa samninga“. Einhverjum möguleikum voru menn að velta fyrir sér, eðlilega. Fundinum lauk með orðum Sveins kaupa „Þið þekkið ekki Kristján hann lætur engan hagga sér.“

Upplausnarástand og neyðarfundur

Ég ætla ekki að reyna að lýsa ástandinu í bænum eftir útgöngu trésmiðanna af kontóri Sveins kaupa. Hafa ber í huga að þessi deila snerti með einhverjum hætti afar margar fjölskyldur í bænum, og flestir bæjarbúar höfðu skoðun á málinu.

Tveimur eða þremur dögum eftir áfallið af synjun KS, að skrifa undir launasamninginn, þá boðaði Iðnaðamannafélag Sauðárkróks til almenns fundar í Bifröst. Fundurinn var klukkan tvö á miðjum virkum degi. Svo mikið lá við, að menn fengu frí á fullum launum ef þeir mættu á fundinn. Að sögn fundarboðenda voru um 80 manns á fundinum.

Ekkert veit ég af umræðum á fundinum. Niðurstaða hans var þó sú, að senda fulltrúa suður til Reykjavíkur, að tala við þennan Kristján, sem var ríkjandi páfi Vinnumálasambands SÍS. Til suðurgöngunnar var kosinn Stefán Guðmundsson, er síðar var þingmaður til margra ára.

Það var vel valið, því Stefán þótti afar fylginn sér, og orðadjarfur, og rökvís.

Iðnsveinar leita aðstoðar

Umræður í bænum voru heitar og grimmar. Það var fullyrt að afskipti Iðnsveinafélagsins að fullgerðum samningi væru skemmdarverk. Þau stæðust ekki lög. Það yrði að stöðva þessa menn. Enginn gat hamið þann heiftrækna kór. Ekki frekar en troða strigapoka upp í norðangáttina.

Ég hringdi þá í Jón Snorra Þorleifsson, formann trésmiðafélags Reykjavíkur. Eftir verkbannið hafði ég sett hann vel inn í okkar mál. Ég sagði honum að umræðan í bænum væri öll afvegaleidd, heiftug og rangsnúin og erfið okkur iðnsveinum. Ég sagði Jóni Snorra þann grín-brandara, að andúðin á okkur Ellindi væri slík, að við þyrðum ekki að fá okkur í glas nema heima hjá okkur. Og værum við þó ölkærir í rýmra lagi.

Ég sagði honum frá sendimanni Iðnaðarmannafélagsins á fund páfans í vinnumálastofnun SÍS. Hafðu ekki áhyggjur af því Birgir þið eigið líka góða talsmenn, hér fyrir sunnan.  Ég sagði honum að fullyrðingar um að við hefðum haft rangt við væri okkar mönnum erfiðar, og spurði hvort Trésmiðafélagið í Reykjavík og fleiri gætu ekki látið í sér heyra okkur til stuðnings. Til dæmis með ályktunum. Ég hringi í þig seinna í dag svaraði Jón Snorri.

Hann hringdi og sagði: „Birgir, við Snorri Jónsson, (form. Járnsm.fél. Rvk. Stjórnarmaður í ASÍ og síðar forseti ASÍ) komum norður með fyrstu vél, að heimsækja nýja félagið.“

Þegar Snorri Jónsson og Jón Snorri komu norður fórum við Ellindur suður á flugvöll að taka á móti þeim. Sendimaður Iðnaðarmannafélagsins fór suður með sömu vél. Þeir mættust á flugvellinum.

Ný félög um allt land 

 Við fórum heim til mín á Knarrarstíginn. Þar skýrðum við fyrir þeim hvað við höfðum verið að gera og af hverju Iðnsveinafélagið væri frábrugðið öllum öðrum sveinafélögum í landinu. Ég sýndi þeim lögin okkar, og þá gerðist nokkuð afar ánægjulegt. Snorri Jónsson byrjaði: Þetta er hrein snilld drengir, að safna sveinum úr öllum iðngreinum saman í eitt félag.

Það hefur alltaf vantað nógu marga í hverju fagi til, að geta myndað sérstakt félag í smærri kaupstöðum. Þið hafið leyst það mál með ykkar aðferð, að safna öllum iðnsveinum í eitt félag. Nú verður hægt að mynda Iðnsveinafélög út um allt land. Það á eftir að breyta miklu. Í kjarabaráttu iðnaðarmanna. Þetta er snjöll lausn. – Af hverju datt engum þetta í hug fyrr?

Við nánari yfirferð laganna fannst Jóni Snorra þörf að bæta við þau nokkrum atriðum. Ef ég man rétt þá snéru þær viðbætur flestar að því, að auðvelda ASÍ að taka okkur inn, og einnig að auðvelda félaginu að mynda sambönd og samstarf með öðrum stéttarfélögum.

Ég bað hann að skrifa það allt inn í okkar lög eins og hann teldi að best færi. Það gerði hann.

Gönguferð um bæinn

Félagarnir Snorri og Jón Snorri tóku næsta dag að heimsækja vinnustaði iðnaðarmanna í bænum. Þeir komu með fjögur nöfn manna, sem vildu gerast stofnfélagar í félaginu. Þau nöfn eru skráð á bls. 4 undir millifyrirsögn „Stofnfundur Iðnsveinafélags.Skagafjarðar.“

Þann sama dag var haldinn framhalds-stofnfundur í húsnæði Sjáfsbjargar v/ Sæmundargötu. Á þeim fundi töluðu Snorri Jónsson, og Jón Snorri Þorleifsson. Jón skýrði gildi þeirra breytinga, sem hann hafði lagt til að gerðar yrðu á lögum féagsins. Þær voru samþykktar.

Þannig lauk síðari þætti stofnfundar Iðnsveinafélags Skagafjarðar. Að þeim fundi loknum var Iðnsveinafélag Skagafjarðar fullmótað stéttarfélag.

Toppurinn á tertunni⁵

Sérstakur afleggjari deilu okkar rataði á dagskrá á fundi í verkamannafélaginu Fram á Sauðárkróki. Ég var þar til upplýsinga ef þyrfti. Þar féllu eftirfarandi orð formanns félagsins Friðriks Sigurðssonar: „Sú stund mun koma að iðnaðarmenn í Skagafirði og víðar munu þakka þessum mönnum það stríð, sem þeir hafa staðið í til að bæta hag þeirra og réttindi.“

Mér þótti svo mikið koma til þessara orða Friðriks, að ég skrifaði þau niður hjá mér orðrétt, og þó blaðið sé mér ekki tiltækt nú þá man ég orðin vel. Ég varð snortinn af þeim.

     Reykjavík 22. ágúst 2023. Birgir Dýrfjörð, rafvirki.

Heimsókn að sunnan – (Mjölnir 17.12. 1965)  

Í grein Mjölnis segir: “Formaður Landssambands Iðnaðarmanna, og formaður Iðnaðarmannafélags Hafnarfjarðar, sem hafði breytt lögum sínum á sama veg og Iðnaðarmannafélag Sauðárkróks, héldu fjölmennan fund í Iðnaðarmannafélagi Sauðárkróks. Þar var samþykkt, að lög félagsins skyldu ekki ná til rafvirkja.” (lesist, ekki ná til Ellindar eða Birgis eða Ingimars Hólm) Bingó!

Skýringar

1. Ástæða samantektar minnar um Iðnsveinafélag Skagafjarðar er sú, að í vefmiðlum og einnig á prenti eru birtar mjög ófullnægjandi frásagnir um stofnun félagsins. Þar sem málið er mér afar skylt ákvað ég að gera þessa samantekt um aðdraganda og stofnun. Iðnsveinafélags Skagafjarðar. Fyrsta stéttarfélag sinnar gerðar á Ísland ↩︎
2. SALEK er skammstöfun á orðunum:
    SAmstarf,- um Launaupplýsingar, – Efnahagsforsendur, – Kjarasamninga. = SALEK. ↩︎
3. Boycott. Er skipulögð sniðganga. ↩︎
4. Jón Snorri Þorleifsson, var formaður Trésmiðafélags Reykjavíkur í 18 ár.
    Hann var frumkvöðull að stofnun Sambands byggingamanna, og fyrsti framkvæmdastjóri. Fyrstu afskipti Jóns Snorra að okkar málum voru eftir að Iðnsveinafélagið var stofnað. Í greininni í Mjölni er Snorra Jónssyni Jóni Snorra, og Óskari Hallgrímssyni þakkaður góður stuðningur ↩︎
5. Þar er líka þakkaður dýrmætur stuðningur verkalýðsfélaganna á Blönduósi og á Sauðárkróki. Þau samþykktu yfirlýsingu um viðbrögð gegn hótunum, sem fram höfðu komið í okkar garð. Þeirra hótana er ekki getið hér í frásögn minni. ↩︎